Van Onzichtbare naar meer zichtbare hand? Waterstof en Elektriciteit

Publication:
CIEP, October 2019
Download report (2.71 MB)

Waterstof en elektriciteit: naar een nieuwe ruggengraat van het energiesysteem

Aan de hand van het functioneren van het huidige energiesysteem worden in dit paper de systeemrollen van verschillende energiedragers geanalyseerd. In het toekomstige systeem, met naar verwachting andere klimaatneutrale energiedragers, zullen deze systeemrollen ook vervuld moeten worden. Hierbij hoort een analyse van de voorwaarden die nodig zijn om de voorgestelde energiesysteemaanpassingen ook op termijn sociaaleconomisch haalbaar te maken. Verder moet worden nagedacht over de mogelijkheden van nieuwe markten en toepassingen.

Een belangrijke vraag is of bestaande deelnemers aan de energiemarkt (private en publieke partijen) in staat zijn om het nieuwe energiesysteem gestalte te geven of dat er, vooral in de beginfase, behoefte is aan coördinerende instituties die nieuwe vraag en aanbod bij elkaar kan brengen. De omslag in het energiesysteem vergt flinke investeringen in de infrastructuur. Deze lopen vooruit op de veranderingen in de energiedragers en ontwikkeling van nieuwe waardeketens. Het volgen van de logica van de volgorde van de stappen zal voor een belangrijk gedeelte bepalend zijn voor het succes van de energietransitie. Tegelijkertijd zal om de maatschappelijke kosten te beheersen een goede inschatting moeten gemaakt van de soort en omvang van de infrastructuur. Daarbij is een visie nodig op de soort van oplossingsrichtingen die gezocht worden. De een promoot verregaande elektrificatie terwijl anderen wijzen op de behoefte aan schone moleculen. De realiteit zal zijn dat beide nodig zijn en dat een (kosten) afweging moet worden gemaakt waar en hoe elektrificatie en waar schone moleculen het best kunnen worden ingezet. Daarbij is het mogelijk dat elektriciteit een belangrijke bron wordt voor schone moleculen, zodat elektrificatie een nog complexer begrip wordt. De schone moleculen zijn in dit geval waterstof, het onderwerp van dit paper.

De huidige marktordening kent al op veel terreinen een zichtbare hand van de overheid. Deze hand neemt zich nu voor anders te gaan sturen. In dit paper kijken we vooral naar de periode tot 2030 waarin de grondvesten voor het nieuwe energiesysteem moeten worden gebouwd, terwijl het oude gewoon door moet functioneren en proberen een aantal vragen op te werpen die van belang zijn voor het herinrichten van de marktordening in deze periode.